Τι έγινε; Τι έχω κάνει λάθος; Μια προφανής απάντηση είναι πως δεν αγόραζα λαχεία όσο συχνά θα έπρεπε. Είναι όμως μόνο αυτό; Πίστευα πως είχα τον έλεγχο στο πώς θα εξελιχθεί η ζωή μου. Θα διαβάσω, θα σπουδάσω, θα βρω δουλειά, θα βγάλω χρήματα, θα κερδίσω το λαχείο, θα κάνω οικογένεια, θα προσέχω την υγεία μου, δεν θα αρρωστήσω ποτέ. Εύκολο έτσι;

Ένα από τα μεγαλύτερα σοκ που βιώνουμε οι άνθρωποι μεγαλώνοντας, είναι η συνειδητοποίηση πως δεν υπάρχει πάντα αντιστοιχία ¨προσδοκίας- αποτελέσματος¨. Και ενώ συνήθως διατηρώ την αίσθηση πως τα έχω κάνει όλα σωστά, περιμένοντας να λάβω το αντίστοιχο αποτέλεσμα, η πραγματικότητα αρκετά συχνά με διαψεύδει. Το αποτέλεσμα που παίρνω, όχι απλά δεν είναι το προσδοκώμενο, αλλά πολλές φορές είναι πολύ χειρότερο.

Όταν γυρνάω το κλειδί στη μίζα του αυτοκινήτου, έχω την απαίτηση από αυτό να παίρνει μπρος. Η στιγμή που γυρνάω το κλειδί είναι μια απόφαση που παίρνω στο παρόν, στο εδώ και το τώρα, και από αυτήν προσδοκώ ένα αποτέλεσμα στο μέλλον. Τις περισσότερες φορές αυτή η απόφαση φέρνει όντως το αποτέλεσμα που θέλω και, κοίτα να δεις, τότε δεν το αντιλαμβάνομαι ή δεν του δίνω ιδιαίτερη σημασία γιατί το θεωρώ αυτονόητο. Στην καθημερινότητα, πολλές ανάλογες αποφάσεις μου οδηγούν στο αποτέλεσμα που προσδοκώ.

Υπάρχουν όμως και οι φορές που το αυτοκίνητο δεν παίρνει μπρος. Λιγότερες φορές, ελάχιστες ίσως, αλλά αυτές είναι που έχουν τελικά σημασία. Αυτές είναι που νιώθω πως καθορίζουν τη ζωή μου με αρνητικό τρόπο. Αυτή η ανυπόφορη ανακολουθία ¨προσδοκίας- αποτελέσματος¨. Σε αυτές τις περιπτώσεις τι πάει στραβά; Μερικοί το ονομάζουν κάρμα, πεπρωμένο ή κακή τύχη. Άλλοι θεϊκή παρέμβαση, Θεία τιμωρία. Όπως και να έχει, έχω μεγάλη ανάγκη να συμφιλιωθώ με το ανεξέλεγκτο που βρίσκεται έξω από εμένα. Και γι’ αυτό χρειάζομαι δύο εργαλεία. Να εξετάσω την αιτία. Να δω τι έχω κάνει πριν γυρίσω το κλειδί. Αν έχω κάνει κάποιο λάθος που μπορώ να αποφύγω στο μέλλον, ώστε να ελαχιστοποιήσω τις φορές που δεν θα πάρει μπρος το αυτοκίνητο. Από το να έχω αφήσει τα φώτα αναμμένα έως το να μην έχω βάλει βενζίνη. Δεύτερον, να σκεφτώ πώς θα χειριστώ σε δεύτερο χρόνο την κατάσταση, ακόμα και αν έχει στραβώσει και έχει χαλάσει τα αρχικά μου πλάνα. Κατανοώ μεγαλώνοντας πως όσο και αν φροντίσω κάτι, όσο καλά και αν το οργανώσω, όσο και αν προσπαθήσω να το φέρω στα δικά μου μέτρα, υπάρχει πάντα η πιθανότητα να πάει κάτι διαφορετικά. Λέω διαφορετικά και όχι άσχημα, γιατί το «άσχημα» είναι μια δική μου ερμηνεία. Είναι τόσα πολλά τα εξαρτήματα που συνεργάζονται για να δουλεύει το αυτοκίνητό μου, που υπάρχει πάντα η πιθανότητα να έχει χαλάσει κάτι για το οποίο ούτε έφταιγα, αλλά ούτε θα μπορούσα να το είχα προβλέψει. Η κατάσταση είναι αυτή που είναι και εγώ απλά καλούμαι να την αξιολογήσω και να δω αν θα φτάσω στον προορισμό μου πεζή ή με ταξί. Πάντως, αυτό δεν σημαίνει ότι το αυτοκίνητό μου με μισεί, ούτε με εκδικείται και ας αισθάνομαι έτσι εκείνη την στιγμή. Νιώθω μεγάλη ανακούφιση όταν το σκέφτομαι αυτό.

Ζω σε ένα σύμπαν πιθανοτήτων και με τις ενέργειές μου αυξάνω τις πιθανότητες να γίνει αυτό που επιθυμώ. Το εντυπωσιακό είναι ότι μέσα σε αμέτρητες πιθανές εκβάσεις, τις περισσότερες φορές καταφέρνω να φέρω το επιθυμητό αποτέλεσμα και ας μην το αντιλαμβάνομαι πάντα. Σε στιγμές ανατροπής όμως, τότε είναι που έχω την επιλογή να πω «είναι αυτό που είναι» και να συνεχίσω. Και αυτό είναι υπέροχο!

Στην ερώτηση «τι δεν κάνω καλά;» απαντάω πολύ γρήγορα. Λογικό, αφού σε αυτό εστιάζω. Πολλές φορές, μόνο σε αυτό!

Περιμένω πώς και πώς την επιβράβευση των άλλων να μου αναδείξει τι κάνω καλά και πού τα καταφέρνω. Λες και οι άλλοι με ξέρουν καλύτερα από ότι εγώ τον ίδιο μου τον εαυτό. Βασανιστικό ακούγεται τώρα που το σκέφτομαι. Σαν να παίζω πιάνο και να μπορούν μόνο οι άλλοι να ακούσουν τη μελωδία μου. Και από την άλλη, πόσες φορές χωρίς την επιβράβευσή τους χάνω το νόημα… Σαν τότε να μην αξίζει καν η μελωδία που παίζω. Ούτε καν το γεγονός ότι παίζω. Αν όχι για τους άλλους, τότε για ποιον;

Για σκέψου… Επιλέγω να αγνοήσω τον βασικότερο από όλους τους ακροατές. Τον ακροατή με τη μεγαλύτερη δύναμη στα χέρια του. Αυτόν που μπορεί να καθορίσει το αποτέλεσμα και που γι’ αυτόν το αποτέλεσμα έχει μακροπρόθεσμη αξία. Τον εαυτό μου.

Έχω εξασκήσει πολύ την ικανότητά μου να εστιάζω στο τι δεν κάνω καλά. Αναπόφευκτα, έχω ξεχάσει την ικανότητά μου να βλέπω και να απολαμβάνω όσα κάνω καλά. Και πολλές φορές νιώθω ευγνώμων που υπάρχουν οι άλλοι ακροατές να μου υπενθυμίζουν τα καλά μου. Όμως αυτοί δεν είναι πάντα εκεί να ακούνε τη μελωδία μου, ή δεν είναι πάντα εκεί με τον ίδιο τρόπο. Αν θέλω σταθερότητα, οφείλω να αναγνωρίσω ότι υπάρχει και αυτός ο ακροατής που πολύ συχνά επιλέγω να αγνοήσω, όμως στην πραγματικότητα είναι πάντα εκεί. Μπορεί αυτός να μου δώσει την επιβράβευση. Μια επιβράβευση που θα έχει άλλη αξία!

Οι τέλειες ζωές των άλλων είναι αυτές που συχνά συναντάς μπροστά σου, μέσα από την οθόνη σου, αυτές που φτάνουν στα αυτιά σου. Αυτές που μεταξύ πολλών άλλων επιλέγεις να προσέξεις. Σε γοητεύουν και σε έλκουν σε σημείο που αναπόφευκτα οδηγείσαι στη σύγκριση με τη δική σου ζωή. Σε μια ζωή που μπροστά σε αυτές τις τέλειες, μοιάζει ξαφνικά ανούσια και άχρωμη, γεμάτη μόνο με δυσκολίες και υποχρεώσεις. Χωρίς κανένα ενδιαφέρον για τα μάτια των άλλων. Χωρίς καμία αίγλη.

Και τότε η σύγκριση μπορεί να αποβεί ολέθρια. Τα βάζεις με την κακιά μοίρα, τις άσχημες συνθήκες, την άδικη κοινωνία, τους ανεύθυνους γονείς, τον ανάξιο εαυτό σου. Αναρωτιέσαι τι κάνεις λάθος και γιατί εσένα δεν σου αξίζει μία τέλεια ζωή. Τι παραπάνω έχουν οι άλλοι; Γιατί εσύ είσαι ο άτυχος και οι άλλοι οι τυχεροί;

Μέσα στην απογοήτευση, το θυμό και την αδικία, χρειάζεται να σκεφτείς ψύχραιμα…

Πολλές φορές ένα εντυπωσιακό περιτύλιγμα, σε κάνει εσφαλμένα να πιστεύεις ότι και το εσωτερικό του είναι εξίσου εντυπωσιακό. Με παρόμοιο τρόπο, οι τέλειες ζωές είναι ικανές να σε παραπλανήσουν. Στην πραγματικότητα, αυτό που δείχνουν είναι το έξω και όχι το μέσα, το μερικό και όχι το σύνολο, το ‘’σκηνοθετημένο’’ και όχι το αληθινό. Το τέλειο σε όλα τα επίπεδα δεν υπάρχει πουθενά. Ακόμα και αν υπήρχε, πιθανότατα δεν θα συνοδευόταν από την ανάγκη προβολής. Οι άλλοι με τις τέλειες ζωές τους, για τους δικούς τους λόγους έχουν την ανάγκη να προβάλλουν αυτό το κομμάτι τους, κρύβοντας με δεξιοτεχνία όσα δεν ταιριάζουν με το τέλειο.

Είναι σίγουρο ότι και εσύ έχεις κάποια κομμάτια τέλειας ζωής. Έχεις όμως την ανάγκη να τα προβάλλεις;

Έτσι είναι οι σχέσεις. Έχουν εγγύτητα, οικειότητα. Το ξέρω.

Στην αρχή μπορώ πάντα και το κρατώ σε ασφαλή πλαίσια. Σου δείχνω ό, τι και όσα θέλω. Αφήνω τα άσχημα εκτός. Δεν υπάρχει κανένας λόγος να τα δεις από την αρχή. Φοβάμαι όμως ότι αργά ή γρήγορα δεν θα μπορώ πλέον να το ελέγχω. Ίσως τότε να είναι μια καλή στιγμή να φύγω. Έτσι θα κρατήσεις μόνο τα καλά μου. Και όλα θα είναι εντάξει. Δεν θα έχω πλέον εσένα, αλλά θα είμαι ασφαλής. Θα κρατώ την εικόνα μου μόνο για μένα.

Είχα πάντα την αίσθηση ότι φοβάμαι εσένα. Που διεισδύεις σαν ξένο σώμα στον κόσμο μου. Σταδιακά καταλαβαίνω ότι δεν φοβάμαι εσένα. Εμένα φοβάμαι. Και αυτό που πραγματικά είμαι. Δεν μου αρέσω. Το να το βλέπω μόνο εγώ δεν με ενοχλεί, το συνήθισα. Το να το δεις όμως και εσύ δεν το θέλω. Θα με απορρίψεις, έτσι δεν είναι; Γιατί να μη σε προλάβω;

Η ασφάλεια είναι το παν! Όσο είμαι ασφαλής, τα υπόλοιπα τα αντέχω.

Θα βοηθούσε να ξέρω ότι όπως και να με δεις, θα σου αρέσω. Βαθιά μέσα μου όμως δεν πιστεύω ότι αυτό είναι πιθανό. Ίσως αν καταφέρω να μη με επηρεάζει η γνώμη σου, τότε όλα θα είναι αλλιώς. Άλλωστε είμαστε όλοι φύλλα του ίδιου δέντρου. Έχεις και εσύ άσχημα να δείξεις. Μπορεί τα άσχημά μας να μοιάζουν κιόλας, πού ξέρεις!

Από την άλλη, εμένα πρέπει να σταματήσω να φοβάμαι, όχι εσένα. Την ασφάλεια δεν αποζητώ; Υπάρχει μεγαλύτερη ασφάλεια από αυτήν που σου δίνει η αποδοχή του ίδιου σου εαυτού;

Φύλαξε αυτό το γράμμα, γιατί το περιεχόμενό του ίσως σου φανεί πολύτιμο.

Μερικές φορές τα πράγματα δεν έρχονται όπως τα φαντάζεσαι. Μερικές φορές τα πράγματα ζορίζουν. Και ξέρω ότι αυτές τις φορές προσπαθείς, όμως κάποτε σε κουράζει η συνεχής προσπάθεια. Τότε ματαιώνεσαι και αφήνεσαι στο να πιστέψεις ότι τίποτα δεν έχει νόημα. Γιατί δεν ξαποσταίνεις λίγο; Η ζωή δεν είναι μόνο αγώνας. Χρειάζεται να την απολαμβάνεις κιόλας. Μόνο έτσι θα διατηρείς τη δύναμη να συνεχίζεις.

Να την προσέχεις τη δύναμή σου. Και αν κάποιες φορές σου φαίνεται ακατόρθωτο να τη βρεις, δεν πειράζει. Είσαι άνθρωπος, μη το ξεχνάς. Όμως έχεις τόση μέσα σου! Θέλει δύναμη για να αντέχεις τις κακοτυχίες της ζωής. Θέλει δύναμη για να αποτυγχάνεις. Θέλει δύναμη για να συνεχίζεις. Παραδέξου το.

Δεν είναι λίγες οι φορές που σε νιώθω να σκέφτεσαι ότι δεν αξίζεις τα όσα έχεις και τους ανθρώπους που είναι δίπλα σου και σου δίνουν αγάπη. Γίνεσαι ο πιο αυστηρός κριτής σου. Θυμώνεις εξαιτίας των όσων δεν μπόρεσες να κάνεις ή να είσαι. Η κριτική σου νομίζεις ότι σε βοηθάει να γίνεσαι καλύτερος. Από πού άραγε το έμαθες αυτό;

Κάτι τέτοιες στιγμές, ξέρω ότι είναι δύσκολο να πας ενάντια σε όσα σκέφτεσαι. Όμως θέλω να ξέρεις ότι η κριτική σου με πονάει. Αφήνει πληγές που θέλει χρόνο για να κλείσουν.

Σε αυτές τις στιγμές, οφείλω να σου υπενθυμίζω πως κάνεις ό,τι μπορείς. Προσπαθείς για το καλύτερο, ακόμα και αν δεν ξέρεις πάντα ποιο είναι το καλό για εσένα.

Είμαι περήφανη για σένα. Όχι για αυτά που κάνεις ή δεν κάνεις, αλλά για αυτά που είσαι!

Με αγάπη,

Η εσωτερική φωνή σου

Κι από την άλλη, τα πάντα γύρω μας ζητούν την επάρκειά μας, έχουν απαιτήσεις από εμάς. Πρέπει να είμαστε καλοί και άξιοι, πρέπει να μπορούμε, πρέπει να αντέχουμε. Και όλα αυτά τα «πρέπει» υποτίθεται πως εξυπηρετούν το καλό μας. Έτσι ακούγαμε από μικροί, έτσι πιστεύουμε και τώρα. Και ναι, κάποιες φορές οι κόποι και οι θυσίες μας αργά ή γρήγορα θα καρποφορήσουν. Και θα είναι όντως για το καλό μας. Κάπως έτσι όμως περνάνε οι στιγμές, οι μέρες, τα χρόνια. Και για το καλό μας, εγκλωβιζόμαστε. Χωρίς δεύτερες σκέψεις για το ποιο τελικά είναι το καλό μας και ποιος το όρισε.

Η καθημερινότητα και οι ρυθμοί της είναι επικίνδυνοι. Μας παρασέρνουν σαν ποτάμι. Το τι θέλουμε πραγματικά για τον εαυτό μας και τη ζωή μας, πολλές φορές δεν βρίσκει χώρο να αναδυθεί. Όμως αξίζει τον κόπο να προσπαθήσουμε να το χωρέσουμε. Και αν τελικά το καταφέρουμε, δεν είναι σίγουρο ότι θα βρούμε εύκολα την απάντηση. Γιατί το ερώτημα αυτό είναι ίσως το δυσκολότερο από όλα. Ή ίσως δεν είμαστε μαθημένοι να το απαντάμε. Κάποιες φορές τριγυρίζει στο μυαλό μας. Όμως, χρειάζεται τόλμη να αντικρύσουμε κατάματα τις έως τώρα επιλογές μας και ειλικρίνεια απέναντι στον εαυτό μας για να απαντήσουμε το κατά πόσο αυτές μας κάλυψαν και μας καλύπτουν ακόμα. Άλλωστε, η αμφισβήτηση προκαλεί πάντα αναταραχές!

Ακόμα όμως κι αν γνωρίζουμε τι πραγματικά θέλουμε και έχουμε ανάγκη, το ζύγισμα των «θέλω» και των «πρέπει», τα στερεότυπα που έχουν δημιουργηθεί πριν από εμάς για εμάς, οι ανάγκες των άλλων που κάποιες φορές συγκρούονται με τις δικές μας, εμποδίζουν την απόφαση «αυτό θέλω, αυτό θα κάνω». Ας μην ξεχνάμε πως ένα «θέλω» συνοδεύεται συχνά από δέκα «πρέπει». Και κάπως έτσι, παρά γίνεται περίπλοκο. Και ο πολύτιμος χρόνος μας περνάει.

Μπορεί λοιπόν να χρειαστεί να ψάξουμε για καιρό το “τι “και το “πώς”. Μπορεί ακόμα και να απογοητευτούμε αν καταλάβουμε ότι τόσο καιρό περπατούσαμε σε λάθος δρόμο. Μπορεί να χρειαστεί να αντιμετωπίσουμε θεούς και δαίμονες για να ακολουθήσουμε τις πραγματικά δικές μας επιλογές. Όμως η αλήθεια είναι, ότι δεν μπορώ να φανταστώ πώς μια ζωή γεμάτη κανόνες, «πρέπει» και «θέλω» άλλων μπορεί να κάνουν κάποιον ευτυχισμένο.

Ίσως τελικά να χρειάζεται να ξεκινήσουμε από ένα θεμελιώδες «θέλω». «Θέλω να γίνω ευτυχισμένος». Και τότε ίσως τα υπόλοιπα πάρουν το δρόμο τους!

Τώρα ανοίξτε τα μάτια σας και αναλογιστείτε και πάλι: Πόσες φορές στη μέχρι τώρα ζωή σας, νομίζατε ότι είχατε τον έλεγχο μιας κατάστασης, η οποία τελικά ανατράπηκε “ως δια μαγείας” αφήνοντάς σας άλλοτε ματαιωμένους (στις αρνητικές ανατροπές) και άλλοτε ενθουσιασμένους (στις θετικές ανατροπές);

Αν απαντήσουμε στα παραπάνω ερωτήματα, θα μας φανερωθεί μία αλήθεια που συχνά οι περισσότεροι από εμάς τείνουμε να ξεχνάμε: η ζωή μας είναι στην πραγματικότητα πολύ λιγότερο ελέγξιμη από ότι πιστεύουμε. Ο έλεγχος που θεωρούμε ότι έχουμε πάνω στα πράγματα που μας αφορούν, είναι τις περισσότερες φορές απατηλός, γιατί το μη ελέγξιμο διέπει τη ζωή μας, όσο και αν εμείς λόγω ανασφάλειας κυνηγάμε να το εξουδετερώσουμε.

Με άλλα λόγια, αναπτύσσουμε την αίσθηση ότι τα έχουμε όλα υπό έλεγχο, για να μειώσουμε την ανασφάλεια και το φόβο που μας δημιουργούν οι ανεξέλεγκτες καταστάσεις. Όμως για κακή μας τύχη, αποδεικνύεται τελικά ότι η αίσθηση του ελέγχου δεν είναι επαρκής για να μας προφυλάξει από τις καταστάσεις που μας επιφυλάσσει το μέλλον μας. Σκεφτείτε ένα επίκαιρο παράδειγμα: στο παρελθόν, οι περισσότεροι από όσους απέκτησαν παιδιά είχαν ως κύριο μέλημά τους να τα εξασφαλίσουν μελλοντικά, αγοράζοντας σπίτια και αποταμιεύοντας χρήματα για τις ανάγκες τους, θεωρώντας ότι είναι καλυμμένοι, έχοντας επιτελέσει το χρέος τους ως γονείς. Κάποια χρόνια μετά, τα σπίτια που αγόρασαν είναι υποθηκευμένα και τα χρήματα που αποταμίευσαν χρησιμοποιούνται για λόγους επιβίωσης. Γιατί κανένας δεν μπορούσε να προβλέψει ότι θα έμενε άνεργος στα 50 του ή ότι η σύνταξή του θα έφτανε στο 1/3 από όσο υπολόγιζε ότι θα παίρνει. Και για να μην δώσω την εντύπωση ότι το ανεξέλεγκτο αφορά μόνο σε αρνητικά συμβάντα, σκεφτείτε και αυτό το παράδειγμα: μία γυναίκα ενημερώνεται από το γιατρό της ότι πιθανότατα δεν θα καταφέρει στη ζωή της να μείνει έγκυος, εξαιτίας οργανικών παραγόντων. Κάποια χρόνια μετά, η γυναίκα μένει έγκυος φυσιολογικά και αποκτά ένα υγιέστατο μωρό.

Ίσως φαίνεται περίεργο, αλλά η αδυναμία πρόβλεψης της ζωής μας, για κάποιους από εμάς δεν είναι εύκολα ανεκτή σκέψη. Η κατανόηση και η αποδοχή ότι τελικά λίγα πράγματα μπορούμε να ελέγξουμε αν και πότε θα συμβούν, αποδεικνύεται συχνά δύσκολο έργο. Στα γραφεία των ψυχοθεραπευτών, αυτή η απατηλή αίσθηση του ελέγχου που αναπτύσσουμε, κατηγορείται συχνά για κρίσεις πανικού, καταθλίψεις και ψυχοσωματικά προβλήματα. Γιατί είναι οδυνηρό να μας αποδεικνύει η ίδια η ζωή ότι παρά τις επίμονες προσπάθειές μας, πολλές φορές το πού θα καταλήξουμε καθορίζεται από άλλους παράγοντες, έξω από εμάς.

Όπως καθετί που μας συμβαίνει δεν έχει μόνο τη μαύρη ή την άσπρη πλευρά του, έτσι και στην συγκεκριμένη περίπτωση το απρόβλεπτο είναι τρομακτικό, ταυτόχρονα όμως είναι και γοητευτικό. Οι ανατροπές μπορεί να είναι τόσο αρνητικές όσο και θετικές. Το μυστικό είναι να καταφέρουμε να το αντιληφθούμε ως δεδομένο και να σταματήσουμε να επενδύουμε ενέργεια και χρόνο για την κατάκτηση του απόλυτου ελέγχου της ζωής μας. Κάποια πράγματα απλά θα συμβούν, με ή χωρίς τη δική μας συναίνεση. Αν το δεχτούμε αυτό, τότε αυτόματα η ζωή μας θα απλοποιηθεί. Ακόμα πιο σημαντικό είναι όμως, πως θα νιώσουμε συναισθηματικά απελευθερωμένοι!