Όταν αποφασίζω να αλλάξω, είναι σχεδόν σίγουρο ότι θα συναντήσω μικρές ή μεγάλες δυσκολίες. Πριν ξεκινήσω όμως μια αλλαγή, χρειάζεται αρχικά να παρατηρήσω και να παραδεχτώ ότι χρειάζομαι να αλλάξω. Και αυτό το πρώτο βήμα, είναι αρκετά συχνά και το πιο δύσκολο.

Είμαι καλά εδώ; Όπως είμαι, με αυτά που έχω, με αυτά που κάνω, με τους ανθρώπους που επέλεξα να έχω στη ζωή μου, εδώ που βρίσκομαι αυτή τη στιγμή;

Αν τολμήσω να είμαι ειλικρινής με τον εαυτό μου, η ερώτηση αυτή κάποιες φορές θα συνοδεύεται από μια σκληρή απάντηση. Μια απάντηση που σπάει τον καταναγκασμό του να λέω ότι είμαι καλά ενώ δεν είμαι. Μια απάντηση που πιέζει για αλλαγή.

Η ζωή είναι όντως μικρή, όταν δεν τη ζω όπως θέλω. Για να τη ζήσω όπως εγώ θέλω, οφείλω να θέτω στον εαυτό μου αυτή την ερώτηση κάθε μέρα και να ρισκάρω να δώσω αρνητική απάντηση, αγνοώντας τις δικαιολογίες που έμαθα να λέω. Και τότε, αν φυσικά το θελήσω, οφείλω να αλλάξω και να επιλέξω κάτι άλλο. Το οφείλω στον εαυτό μου. Κι αν στην αρχή θα είναι δύσκολο να λειτουργώ έτσι, στην πορεία θα είναι πια συνηθισμένο. Γιατί το να κάνω επιλογές που μου ταιριάζουν, θα μου είναι πλέον βίωμα.

Δεν παραμυθιάζομαι. Οι ριζικές αλλαγές δεν έρχονται έτσι εύκολα. Αρκετές φορές είναι επώδυνες. Απαιτούν τον κόπο μου, το χρόνο μου και την προσήλωσή μου. Υπάρχουν όμως και εκείνες οι μικρές, καθημερινές αλλαγές που δεν με βγάζουν πολύ έξω από τα νερά που έμαθα ως τώρα να κολυμπώ. Ακόμα κι αυτές όμως, βελτιώνουν αυτό που νιώθω, αυτό που κάνω, αυτό που είμαι. Μάλιστα, αρκετά συχνά οι μεγάλες αλλαγές προκύπτουν σταδιακά από πολλές μικρές.

Σε βάθος χρόνου θα κοιτάξω πίσω μου. Είναι ωραίο να το κάνει κανείς αυτό. Τότε πιστεύω ότι δεν θα εστιάσω στις αλλαγές που έκανα, στις δυσκολίες που συνάντησα και στο πόσο επώδυνες ήταν, αλλά στα αποτελέσματα που αυτές μου έφεραν. Και αυτό λέει πολλά για τις ίδιες τις αλλαγές!

Ένα δρόμο που έχει δυσκολίες, αλλά ταυτόχρονα με κάνει να νιώθω ασφαλής. Κουράζομαι συχνά, όμως είναι δεδομένο ότι αυτό χρειάζεται. Αν μη τι άλλο, ο ”σωστός” δρόμος με ευθυγραμμίζει με τους γύρω μου. Αυτό με κάνει να νιώθω καλά και κυρίως κάνει τους γύρω μου να νιώθουν καλά με εμένα.

Όλα είναι υπό τον έλεγχό μου.

Όμως, κάπου μέσα μου κάτι με ενοχλεί. Κάτι παλεύει. Δεν καταλαβαίνω ακριβώς τι φταίει, το νιώθω όμως. Μάλλον δεν είναι τίποτα, παραξενιές του μυαλού μου. Και γιατί να φταίει κάτι; Αφού τα κάνω όλα όπως πρέπει και προσπαθώ πάντα για το καλύτερο. Όλος ο κόσμος αυτό κάνει.

Μάλλον νιώθω κάτι που δεν θα έπρεπε να νιώθω. Κάτι δεν πάει καλά με εμένα.

Θέλω πραγματικά να πιστεύω ότι όλα είναι καλά. Άλλωστε το τι πρέπει να θέλω και τι όχι είναι προδιαγεγραμμένο. Και οι άλλοι αυτά θέλουν. Ποιος είμαι εγώ που μπορεί να θέλω κάτι διαφορετικό;

Μερικές φορές κουράζομαι να προσπαθώ. Αυτό είναι όλο. Θα το ξεπεράσω και θα συνεχίσω.

Αυτό το κάτι που νιώθω όμως είναι εκεί και με ενοχλεί. Και ενώ τα βήματα που κάνω τόσο καιρό είναι πλέον γνωστά, ξαφνικά μοιάζει τα πόδια μου να μην έχουν τη δύναμη να κινηθούν. Αν υπήρχε τρόπος να τα παρατήσω όλα, θα το έκανα. Αλλά τι θα πούνε οι άλλοι; Θα με θεωρήσουν παράταιρο και περίεργο. Επικίνδυνο αυτό. Δε το θέλω. Από την άλλη, ποιοι είναι οι άλλοι για να με κρίνουν; Αυτοί δεν νιώθουν ποτέ περίεργα; Ίσως τελικά και αυτοί στις δικές τους ζωές να κουράζονται να προσπαθούν. Ίσως και αυτοί κάπου κάπου να θέλουν να τα παρατήσουν. Ίσως οι παραξενιές μας να είναι παρόμοιες. Κι αν και αυτοί νιώθουν έτσι, τότε δεν είμαι μόνο εγώ ο παράταιρος.

Το κάτι που νιώθω μοιάζει με ράγισμα. Ράγισμα μιας πέτρας από αυτές που είναι φτιαγμένος ο ”σωστός” μου δρόμος. Έχω πάντα την επιλογή να τη φτιάξω και να συνεχίσω και πάλι τα γνωστά μου βήματα. Από την άλλη σκέφτομαι, έχει νόημα;

Σε αγαπώ γιατί με φροντίζεις, είσαι δίπλα μου και με στηρίζεις. Αν δεν τα έκανες όλα αυτά, δεν θα σε χρειαζόμουν.

Σε αγαπώ γιατί μου καλύπτεις τις ανάγκες, όποιες και αν είναι αυτές. Αν σταματήσεις να το κάνεις, απλά θα σταματήσω να σε έχω ανάγκη.

Σε αγαπώ γιατί με αντέχεις. Αν κουραστείς, με τον καιρό θα κουραστώ και εγώ.

Σε αγαπώ γιατί για τους δικούς σου λόγους έλκεσαι από εμένα. Αν πάψεις να το κάνεις, θα ξεκινήσω λίγο-λίγο να σε απορρίπτω.

Σε αγαπώ, γιατί μου είσαι οικείος, σε συνήθισα. Αν γίνεις ένας ξένος, δεν θα νιώθω ασφαλής δίπλα σου.

Σε αγαπώ γιατί με τα χρόνια αλλάζεις σε κάτι που μου κάνει. Αν δεν μου έκανες, θα ένιωθα κάτι άλλο, όχι αγάπη.

Σε αγαπώ γιατί λες «ναι» σε μένα. Και όταν επιμένεις, σταδιακά λέω «ναι» στον εαυτό μου. Και τότε νιώθω καλά και είμαι σε θέση να σου ανταποδώσω αγάπη.

Σε αγαπώ γιατί σε νοιάζομαι, σε χρειάζομαι, νιώθω ασφάλεια κοντά σου, σε έχω ανάγκη, με βολεύεις, με ελκύεις, μου κάνεις.

Σε αγαπώ από επιλογή και όχι γιατί έτυχε. Θέλω και σε αγαπώ.

Και όταν σε αγαπώ, με αγαπάς και εσύ! Και έτσι συνεχίζουμε…

Αισθάνομαι όπως αυτό το παιδάκι που κέρδισε μια σακούλα καραμέλες: τις πρώτες τις καταβρόχθισε με λαιμαργία, αλλά όταν παρατήρησε ότι του απέμεναν λίγες, άρχισε να τις γεύεται με βαθιά απόλαυση.

Δεν έχω πια χρόνο για ατέρμονες συγκεντρώσεις όπου συζητούνται, καταστατικά, νόρμες, διαδικασίες και εσωτερικοί κανονισμοί, γνωρίζοντας ότι δε θα καταλήξει κανείς πουθενά.

Δεν έχω πια χρόνο για να ανέχομαι παράλογους ανθρώπους που παρά τη χρονολογική τους ηλικία, δεν έχουν μεγαλώσει.

Δεν έχω πια χρόνο για να λογομαχώ με μετριότητες.

Δε θέλω να βρίσκομαι σε συγκεντρώσεις όπου παρελαύνουν παραφουσκωμένοι εγωισμοί.

Δεν ανέχομαι τους χειριστικούς και τους καιροσκόπους.

Με ενοχλεί η ζήλια και όσοι προσπαθούν να υποτιμήσουν τους ικανότερους για να οικειοποιηθούν τη θέση τους, το ταλέντο τους και τα επιτεύγματα τους.

Μισώ να είμαι μάρτυρας των ελαττωμάτων που γεννά η μάχη για ένα μεγαλοπρεπές αξίωμα. Οι άνθρωποι δεν συζητούν πια για το περιεχόμενο… Μετά βίας για την επικεφαλίδα.

Ο χρόνος μου είναι λίγος για να συζητώ για τους τίτλους, τις επικεφαλίδες. Θέλω την ουσία, η ψυχή μου βιάζεται… Μου μένουν λίγες καραμέλες στη σακούλα…

Θέλω να ζήσω δίπλα σε πρόσωπα με ανθρώπινη υπόσταση.

Που μπορούν να γελούν με τα λάθη τους. Που δεν επαίρονται για το θρίαμβό τους. Που δε θεωρούν τον εαυτό τους εκλεκτό, πριν από την ώρα τους. Που δεν αποφεύγουν τις ευθύνες τους. Που υπερασπίζονται την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Και που το μόνο που επιθυμούν είναι να βαδίζουν μαζί με την αλήθεια και την ειλικρίνεια.

Το ουσιώδες είναι αυτό που αξίζει τον κόπο στη ζωή.

Θέλω να περιτριγυρίζομαι από πρόσωπα που ξέρουν να αγγίζουν την καρδιά των ανθρώπων…

Άνθρωποι τους οποίους τα σκληρά χτυπήματα της ζωής τους δίδαξαν πως μεγαλώνει κανείς με απαλά αγγίγματα στην ψυχή.

Ναι, βιάζομαι, αλλά μόνο για να ζήσω με την ένταση που μόνο η ωριμότητα μπορεί να σου χαρίσει.

Σκοπεύω να μην πάει χαμένη καμιά από τις καραμέλες που μου απομένουν… Είμαι σίγουρος ότι ορισμένες θα είναι πιο νόστιμες απʼόσες έχω ήδη φάει.

Σκοπός μου είναι να φτάσω ως το τέλος ικανοποιημένος και σε ειρήνη με τη συνείδησή μου και τους αγαπημένους μου.

Εύχομαι και ο δικός σου σκοπός να είναι ο ίδιος, γιατί το τέλος είναι αναπόφευκτο για όλους…»

Mário Coelho Pinto de Andrade (1928-1990)

Κι από την άλλη, τα πάντα γύρω μας ζητούν την επάρκειά μας, έχουν απαιτήσεις από εμάς. Πρέπει να είμαστε καλοί και άξιοι, πρέπει να μπορούμε, πρέπει να αντέχουμε. Και όλα αυτά τα «πρέπει» υποτίθεται πως εξυπηρετούν το καλό μας. Έτσι ακούγαμε από μικροί, έτσι πιστεύουμε και τώρα. Και ναι, κάποιες φορές οι κόποι και οι θυσίες μας αργά ή γρήγορα θα καρποφορήσουν. Και θα είναι όντως για το καλό μας. Κάπως έτσι όμως περνάνε οι στιγμές, οι μέρες, τα χρόνια. Και για το καλό μας, εγκλωβιζόμαστε. Χωρίς δεύτερες σκέψεις για το ποιο τελικά είναι το καλό μας και ποιος το όρισε.

Η καθημερινότητα και οι ρυθμοί της είναι επικίνδυνοι. Μας παρασέρνουν σαν ποτάμι. Το τι θέλουμε πραγματικά για τον εαυτό μας και τη ζωή μας, πολλές φορές δεν βρίσκει χώρο να αναδυθεί. Όμως αξίζει τον κόπο να προσπαθήσουμε να το χωρέσουμε. Και αν τελικά το καταφέρουμε, δεν είναι σίγουρο ότι θα βρούμε εύκολα την απάντηση. Γιατί το ερώτημα αυτό είναι ίσως το δυσκολότερο από όλα. Ή ίσως δεν είμαστε μαθημένοι να το απαντάμε. Κάποιες φορές τριγυρίζει στο μυαλό μας. Όμως, χρειάζεται τόλμη να αντικρύσουμε κατάματα τις έως τώρα επιλογές μας και ειλικρίνεια απέναντι στον εαυτό μας για να απαντήσουμε το κατά πόσο αυτές μας κάλυψαν και μας καλύπτουν ακόμα. Άλλωστε, η αμφισβήτηση προκαλεί πάντα αναταραχές!

Ακόμα όμως κι αν γνωρίζουμε τι πραγματικά θέλουμε και έχουμε ανάγκη, το ζύγισμα των «θέλω» και των «πρέπει», τα στερεότυπα που έχουν δημιουργηθεί πριν από εμάς για εμάς, οι ανάγκες των άλλων που κάποιες φορές συγκρούονται με τις δικές μας, εμποδίζουν την απόφαση «αυτό θέλω, αυτό θα κάνω». Ας μην ξεχνάμε πως ένα «θέλω» συνοδεύεται συχνά από δέκα «πρέπει». Και κάπως έτσι, παρά γίνεται περίπλοκο. Και ο πολύτιμος χρόνος μας περνάει.

Μπορεί λοιπόν να χρειαστεί να ψάξουμε για καιρό το “τι “και το “πώς”. Μπορεί ακόμα και να απογοητευτούμε αν καταλάβουμε ότι τόσο καιρό περπατούσαμε σε λάθος δρόμο. Μπορεί να χρειαστεί να αντιμετωπίσουμε θεούς και δαίμονες για να ακολουθήσουμε τις πραγματικά δικές μας επιλογές. Όμως η αλήθεια είναι, ότι δεν μπορώ να φανταστώ πώς μια ζωή γεμάτη κανόνες, «πρέπει» και «θέλω» άλλων μπορεί να κάνουν κάποιον ευτυχισμένο.

Ίσως τελικά να χρειάζεται να ξεκινήσουμε από ένα θεμελιώδες «θέλω». «Θέλω να γίνω ευτυχισμένος». Και τότε ίσως τα υπόλοιπα πάρουν το δρόμο τους!

Χωρίς να θέλω να αμφισβητήσω τον παράγοντα της τύχης, οι επιλογές που κάνουμε, οι προτιμήσεις και οι τελικές αποφάσεις μας είναι μέρος του χαρακτήρα μας. Τις περισσότερες φορές αντικατοπτρίζουν τα θέλω και τις ενδότερες ανάγκες μας, ενώ άλλες φορές μπορεί να αντιπροσωπεύουν τις επιθυμίες και ανάγκες των γονιών μας, τις οποίες μας τις έχουν περάσει. Έχουν διαμορφωθεί με βάση τις εμπειρίες μας, τα βιώματά μας και όσα έχουμε μάθει από το περιβάλλον στο οποίο μεγαλώσαμε. Η κάθε επιλογή που κάνουμε έχει επεξεργαστεί και φιλτραριστεί πολλές φορές ασυνείδητα και μας δίνεται σαν ένα τελικό αποτέλεσμα. Η τύχη διαμορφώνει τις πιθανές επιλογές, αλλά ποια από αυτές θα ακολουθήσουμε είναι θέμα καθαρά προσωπικό.

Για παράδειγμα, η επιλογή του επαγγέλματός μας είναι συνειδητή. Επιλέγει κανείς να γίνει γιατρός και όχι αρχιτέκτονας και αυτό εξηγείται από πολλούς παράγοντες, οι οποίοι φαινομενικά είναι άγνωστοι, γι αυτό και η επιλογή εκ πρώτης όψεως φαίνεται τυχαίο γεγονός. Όμως με μια πιο προσεκτική ματιά, θα δούμε ότι το άτομο που επέλεξε να γίνει γιατρός, ίσως ανέκαθεν ένιωθε έντονα την ανάγκη να βοηθάει άλλους ανθρώπους, να νιώθει πληρότητα, ακόμα και ανωτερότητα σώζοντας τους άλλους. Η ενασχόλησή του με τον κλάδο της ιατρικής μπορεί να συνδέεται με παλαιότερα βιώματα, με το θάνατο ενός αγαπημένου του προσώπου κ.α.

Όσον αφορά στις σχέσεις, η συνάντηση με ένα άτομο που το κρίνουμε ελκυστικό, μπορεί να είναι τυχαία, αλλά η απόφασή μας να το προσεγγίσουμε και να σχετιστούμε μαζί του είναι θέμα συνειδητής επιλογής και όχι τύχης. Επιλέγουμε συντρόφους οι οποίοι συχνά μοιάζουν με τους γονείς μας, γιατί έτσι νιώθουμε ασφάλεια και οικειότητα. Συμβαίνει όμως και το αντίθετο. Αν οι γονείς μας είναι για εμάς παράδειγμα ‘προς αποφυγή’, τότε πιθανόν να επιλέξουμε κάποιον σύντροφο πολύ διαφορετικό από εκείνους.

Πολλές φορές ακούμε από φίλους ότι για άλλη μια φορά ‘έτυχε’ να πέσουν πάνω σε λάθος ανθρώπους. Ο ισχυρισμός αυτός τις περισσότερες φορές δεν αληθεύει, γιατί την επιλογή των συγκεκριμένων ανθρώπων την έκαναν οι ίδιοι. Άρα, ίσως να είναι ωφέλιμο, την επόμενη φορά να αναλογιστούν τα κριτήρια με τα οποία επιλέγουν τους συντρόφους τους και να οδηγηθούν σε μια καλύτερη επιλογή.

Όλοι αναγνωρίζουμε τη βοήθεια της τύχης, όμως θα πρέπει να ξέρουμε ότι η προσωπικότητά μας έχει πολύ περισσότερη επιρροή στις αποφάσεις μας. Η συνειδητοποίηση αυτή είναι ιδιαίτερα χρήσιμη. Γιατί όταν ευθυνόμαστε εμείς για κάτι, τότε μπορούμε και να επέμβουμε για να το αλλάξουμε.