Στο σήμερα κάτι με οδήγησε. Οι συνθήκες, οι άλλοι, οι ίδιες μου οι επιλογές. Δεν ξέρω πού αλλού θα βρισκόμουν αν τα πράγματα έρχονταν διαφορετικά. Και δεν θα ξέρω ποτέ. Είναι ακατόρθωτο να προβλέψεις τόσους παράγοντες. Όμως ξέρω ότι αυτά που με έφεραν εδώ, αποτελούν όλα πληροφορίες που έχω στα χέρια μου. Μια πολύτιμη βάση δεδομένων με όλα τα στοιχεία για το τι μου συνέβη, τι έκανα και τι αποτέλεσμα έφερε το καθετί στη ζωή μου.

Θα προχωρήσω όπως και να ‘χει.

Όμως υπάρχουν στιγμές που δεν μου αρκεί μόνο να προχωρήσω. Θέλω να προχωρήσω προς κάτι που να μου κάνει νόημα. Κάποιες φορές βλέπω ξεκάθαρα την πορεία που χρειάζεται να ακολουθήσω. Μάλλον γιατί βλέπω ξεκάθαρα πού θέλω να φτάσω. Άλλες φορές πάλι, χάνομαι. Και τότε ίσως είναι η κατάλληλη στιγμή για να ανατρέξω στη βάση δεδομένων μου. Το παρελθόν μου ξέρει πολλά. Αν ακούσω προσεκτικά, θα μου μιλήσει. Αρκεί να μη φοβάμαι να ακούσω. Θα μου αποκαλύψει τι χρειάζεται να κάνω και τι όχι. Θα μου εκμυστηρευτεί ότι όσα νομίζω ότι δεν ξέρω ή όσα φοβάμαι, τα έχω ήδη αγγίξει παλαιότερα. Κι αν έχω μπροστά μου κάτι καινούριο, σίγουρα δεν είναι εξ’ ολοκλήρου καινούριο.

Θα προχωρήσω όπως και να ‘χει. Αλλά για να προχωρήσω προς κάτι που να μου κάνει νόημα, οφείλω να θυμάμαι. Όσα με ικανοποίησαν, αλλά και όσα με πλήγωσαν. Όσα με γιάτρεψαν, αλλά και όσα με στιγμάτισαν με τον χειρότερο τρόπο. Αυτή άλλωστε είναι η ιστορία μου. Κι αν από εδώ και πέρα επιθυμώ κάτι καλύτερο για μένα, αυτό είναι πάντα μια καλή αρχή. Αρκεί να θυμάμαι.

Να θυμάμαι ότι το χθες είναι ο οδηγός του αύριο.

Θεωρητικά το γνωρίζουμε, όμως τείνουμε να το ξεχνάμε μερικές φορές, σαν ο θάνατος να είναι “ιδιότητα” των άλλων, όχι δική μας. Ο λόγος που μας ωθεί να παραμερίζουμε τη σκέψη της θνησιμότητάς μας, είναι μάλλον γιατί συνηθίζουμε να βλέπουμε το θάνατο σαν κάτι τρομερό, ένα μαύρο πέπλο που μας απειλεί σε όλη τη διάρκεια της ζωής μας. Η ίδια μας η φύση μας δημιουργεί φόβο. Και είναι όντως τρομακτικό, αν επιλέγουμε να το αντιλαμβανόμαστε με αυτό τον τρόπο.

Ο θάνατος διέπει τη ζωή σε όλες τις εκφάνσεις της. Σαν παρουσία, μέσα από το θάνατο των άλλων, αλλά και σαν σκέψη που αφορά στο δικό μας επικείμενο θάνατο ή στο θάνατο των αγαπημένων μας προσώπων. Μάλιστα, η σκέψη αυτή εμφανίζεται πολλές φορές με άλλο πρόσωπο. Με το πρόσωπο ενός έντονου άγχους, ενός σωματικού συμπτώματος ή μιας φοβίας φαινομενικά άσχετης με το θάνατο.

Όμως, όπως είπε και ο ψυχοθεραπευτής Ίρβιν Γιάλομ, παρόλο που η σωματική διάσταση του θανάτου μας καταστρέφει, η ιδέα του θανάτου μπορεί να μας σώσει. Ο θάνατος μπορεί να ιδωθεί ως ένας εκδικητής, μια απειλή, αλλά και ως ένας μεγάλος δάσκαλος. Μας διδάσκει ότι τώρα είναι η ευκαιρία μας να ζήσουμε. Ότι τίποτα δεν είναι παντοτινό και αυτή είναι η μεγαλύτερη αξία των πραγμάτων, ακόμα και της ίδιας της ζωής. Η αιωνιότητα δυστυχώς ή ευτυχώς δεν μας προσφέρεται. Η στιγμή όμως έχει περισσότερη δύναμη από την αιωνιότητα. Και στιγμές έχουμε εκατομμύρια.

Οπότε, μάλλον έχουμε δύο επιλογές. Η πρώτη είναι να αφήσουμε την ιδέα του θανάτου να μας κατατρέχει και να μας δημιουργεί άγχος και φόβο. Η δεύτερη είναι να αφήσουμε την ιδέα του θανάτου να μας συνοδεύει και να λειτουργεί ως κίνητρο, ώστε να ζήσουμε μια ζωή ελεύθερη και γεμάτη.

Τώρα ανοίξτε τα μάτια σας και αναλογιστείτε και πάλι: Πόσες φορές στη μέχρι τώρα ζωή σας, νομίζατε ότι είχατε τον έλεγχο μιας κατάστασης, η οποία τελικά ανατράπηκε “ως δια μαγείας” αφήνοντάς σας άλλοτε ματαιωμένους (στις αρνητικές ανατροπές) και άλλοτε ενθουσιασμένους (στις θετικές ανατροπές);

Αν απαντήσουμε στα παραπάνω ερωτήματα, θα μας φανερωθεί μία αλήθεια που συχνά οι περισσότεροι από εμάς τείνουμε να ξεχνάμε: η ζωή μας είναι στην πραγματικότητα πολύ λιγότερο ελέγξιμη από ότι πιστεύουμε. Ο έλεγχος που θεωρούμε ότι έχουμε πάνω στα πράγματα που μας αφορούν, είναι τις περισσότερες φορές απατηλός, γιατί το μη ελέγξιμο διέπει τη ζωή μας, όσο και αν εμείς λόγω ανασφάλειας κυνηγάμε να το εξουδετερώσουμε.

Με άλλα λόγια, αναπτύσσουμε την αίσθηση ότι τα έχουμε όλα υπό έλεγχο, για να μειώσουμε την ανασφάλεια και το φόβο που μας δημιουργούν οι ανεξέλεγκτες καταστάσεις. Όμως για κακή μας τύχη, αποδεικνύεται τελικά ότι η αίσθηση του ελέγχου δεν είναι επαρκής για να μας προφυλάξει από τις καταστάσεις που μας επιφυλάσσει το μέλλον μας. Σκεφτείτε ένα επίκαιρο παράδειγμα: στο παρελθόν, οι περισσότεροι από όσους απέκτησαν παιδιά είχαν ως κύριο μέλημά τους να τα εξασφαλίσουν μελλοντικά, αγοράζοντας σπίτια και αποταμιεύοντας χρήματα για τις ανάγκες τους, θεωρώντας ότι είναι καλυμμένοι, έχοντας επιτελέσει το χρέος τους ως γονείς. Κάποια χρόνια μετά, τα σπίτια που αγόρασαν είναι υποθηκευμένα και τα χρήματα που αποταμίευσαν χρησιμοποιούνται για λόγους επιβίωσης. Γιατί κανένας δεν μπορούσε να προβλέψει ότι θα έμενε άνεργος στα 50 του ή ότι η σύνταξή του θα έφτανε στο 1/3 από όσο υπολόγιζε ότι θα παίρνει. Και για να μην δώσω την εντύπωση ότι το ανεξέλεγκτο αφορά μόνο σε αρνητικά συμβάντα, σκεφτείτε και αυτό το παράδειγμα: μία γυναίκα ενημερώνεται από το γιατρό της ότι πιθανότατα δεν θα καταφέρει στη ζωή της να μείνει έγκυος, εξαιτίας οργανικών παραγόντων. Κάποια χρόνια μετά, η γυναίκα μένει έγκυος φυσιολογικά και αποκτά ένα υγιέστατο μωρό.

Ίσως φαίνεται περίεργο, αλλά η αδυναμία πρόβλεψης της ζωής μας, για κάποιους από εμάς δεν είναι εύκολα ανεκτή σκέψη. Η κατανόηση και η αποδοχή ότι τελικά λίγα πράγματα μπορούμε να ελέγξουμε αν και πότε θα συμβούν, αποδεικνύεται συχνά δύσκολο έργο. Στα γραφεία των ψυχοθεραπευτών, αυτή η απατηλή αίσθηση του ελέγχου που αναπτύσσουμε, κατηγορείται συχνά για κρίσεις πανικού, καταθλίψεις και ψυχοσωματικά προβλήματα. Γιατί είναι οδυνηρό να μας αποδεικνύει η ίδια η ζωή ότι παρά τις επίμονες προσπάθειές μας, πολλές φορές το πού θα καταλήξουμε καθορίζεται από άλλους παράγοντες, έξω από εμάς.

Όπως καθετί που μας συμβαίνει δεν έχει μόνο τη μαύρη ή την άσπρη πλευρά του, έτσι και στην συγκεκριμένη περίπτωση το απρόβλεπτο είναι τρομακτικό, ταυτόχρονα όμως είναι και γοητευτικό. Οι ανατροπές μπορεί να είναι τόσο αρνητικές όσο και θετικές. Το μυστικό είναι να καταφέρουμε να το αντιληφθούμε ως δεδομένο και να σταματήσουμε να επενδύουμε ενέργεια και χρόνο για την κατάκτηση του απόλυτου ελέγχου της ζωής μας. Κάποια πράγματα απλά θα συμβούν, με ή χωρίς τη δική μας συναίνεση. Αν το δεχτούμε αυτό, τότε αυτόματα η ζωή μας θα απλοποιηθεί. Ακόμα πιο σημαντικό είναι όμως, πως θα νιώσουμε συναισθηματικά απελευθερωμένοι!