• Όταν νιώθει αρνητικά συναισθήματα όπως άγχος, μελαγχολία, θλίψη, απώλεια ενδιαφέροντος, έντονο θυμό για μεγάλο χρονικό διάστημα και οι προσπάθειες που κάνει ο ίδιος για να ελέγξει και να μειώσει τα συναισθήματα αυτά αποτυγχάνουν.
• Όταν δυσκολεύεται να συνάψει νέες σχέσεις, ερωτικές ή/και φιλικές ή δυσκολεύεται να διατηρήσει τις ήδη υπάρχουσες σχέσεις του (συχνοί χωρισμοί από ερωτικούς συντρόφους, απομάκρυνση φίλων).
• Όταν ταλαιπωρείται από φοβίες, κρίσεις πανικού ή έντονο άγχος που δυσκολεύουν την καθημερινή λειτουργικότητά του.
• Όταν ταλαιπωρείται από ψυχοσωματικά συμπτώματα όπως πονοκεφάλους, πόνους στο στέρνο ή στο στομάχι, ταχυκαρδίες, δερματοπάθειες και οι ιατρικές εξετάσεις δεν δείχνουν κάποιο οργανικό πρόβλημα.
• Όταν περνάει μια περίοδο έντονων αλλαγών όπως χωρισμό, αλλαγή εργασίας, μετανάστευση και πιστεύει ότι δεν μπορεί να διαχειριστεί την κατάσταση.
• Όταν πενθεί για το θάνατο κάποιου αγαπημένου προσώπου και νιώθει θλίψη για μεγάλο χρονικό διάστημα, η οποία συνοδεύεται από απώλεια ενδιαφέροντος, όρεξης, συγκέντρωσης κα.

Ακόμα όμως και χωρίς να συντρέχει κάποιος ιδιαίτερος λόγος, η ψυχοθεραπεία συνιστάται για τα άτομα εκείνα που επιθυμούν να γνωρίσουν καλύτερα τον εαυτό τους, αποκτώντας μεγαλύτερη επίγνωση των αναγκών τους και βελτιώνοντας την ποιότητα της ζωής τους.

Ο αριθμός των ατόμων που συμμετέχουν στην ομάδα είναι συνήθως έξι έως δώδεκα άτομα και τις περισσότερες φορές συγκεντρώνονται μία φορά την εβδομάδα για μιάμιση έως δύο ώρες. Παρόλα αυτά, υπάρχουν ομάδες πολύ διαφορετικές μεταξύ τους και ως προς τη σύνθεση και ως προς τον αριθμό και τη συχνότητα των συναντήσεων. Αυτά τα χαρακτηριστικά προκαθορίζονται από τον ψυχοθεραπευτή πριν την έναρξη της ομάδας.

Στις συναντήσεις της ομάδας, τα μέλη συζητούν διάφορα θέματα που αφορούν στο πρόβλημα ή στη συμπεριφορά την οποία επιδιώκουν να αλλάξουν στη διάρκεια της ομαδικής ψυχοθεραπείας. Στο πλαίσιο αυτό αναπτύσσονται διεργασίες που έχουν θεραπευτική σημασία. Τα άτομα επηρεάζουν και επηρεάζονται από τα υπόλοιπα μέλη, ταυτίζονται και μοιράζονται το ίδιο πρόβλημα, άρα και παρόμοια συναισθήματα. Νιώθουν ότι ανήκουν στην ίδια ομάδα, δέχονται ο ένας τον άλλο και εργάζονται υπεύθυνα για να καταφέρουν τον ίδιο σκοπό, να απαλλαγούν δηλαδή από το πρόβλημα το οποίο τους έφερε στην ομάδα. Εκτονώνουν τα αρνητικά τους συναισθήματα σε ανθρώπους που τους κατανοούν και είναι ικανοί να τους βοηθήσουν. Το αίσθημα ότι το άτομο δεν είναι το μόνο που βιώνει την αρνητική κατάσταση, αποτελεί διορθωτική συναισθηματική εμπειρία και προκαλεί απενεχοποίηση και ανακούφιση. Τα μέλη μοιράζονται ανοιχτά τα συναισθήματα και τις απόψεις τους για τους ίδιους και για τα υπόλοιπα μέλη, γίνονται ο καθρέφτης του εαυτού τους και των άλλων.

Ο θεραπευτής ερμηνεύει όσα ακούει και παρατηρεί, συμμετέχει και ο ίδιος εκφράζοντας τις απόψεις και τα συναισθήματά του και προωθεί τα μέλη της ομάδας να γίνουν οι ίδιοι οι θεραπευτές του εαυτού τους και των άλλων. Όσο περισσότερο χρονικό διάστημα έχει δουλέψει η ομάδα, τόσο πιο εξοικειωμένα είναι τα μέλη, σε σημείο που πολλές φορές η θεραπευτική διεργασία κυλάει χωρίς την άμεση συμμετοχή του θεραπευτή.

Συχνά, η ομαδική ψυχοθεραπεία λειτουργεί ως αφορμή για να αντιληφθεί το άτομο περαιτέρω θέματα που επιθυμεί να αλλάξει και να οδηγηθεί στην ατομική ψυχοθεραπεία, αλλά και αντιστρόφως, σαν συνέχεια δηλαδή της ατομικής ψυχοθεραπείας, το άτομο μπορεί να επιλέξει να ενταχθεί σε μια ομάδα.

Το κόστος της ομαδικής ψυχοθεραπείας είναι πάντα μικρότερο από αυτό της ατομικής, γι’ αυτό και για πολλούς η απόφαση να γίνουν μέλη μιας ομάδας είναι ευκολότερη από την απόφαση να ξεκινήσουν ατομικές συνεδρίες. Το ζητούμενο είναι να υπάρχει διαθέσιμη μία ομάδα στην οποία το άτομο θα μπορεί να ενταχθεί με βάση το πρόβλημα που αντιμετωπίζει. Ομάδες ψυχοθεραπείας οργανώνουν κάποιοι καταρτισμένοι ψυχοθεραπευτές στα ιδιωτικά τους γραφεία, κάποιοι σύλλογοι ( συνήθως για προβλήματα υγείας και χρόνιες ασθένειες), καθώς και κάποιες δομές μέσα σε νοσοκομεία.

Ανεξάρτητα όμως με όλα τα παραπάνω, πριν επιλέξουμε τον θεραπευτή που θα μας αναλάβει και θα του “ανοίξουμε την καρδιά μας”, είναι ωφέλιμο να διερευνήσουμε κάποια στοιχεία. Αρχικά, χρειάζεται να γνωρίζουμε ότι τον τίτλο του ψυχοθεραπευτή μπορεί να τον κατέχει ένας ψυχίατρος, ένας ψυχολόγος, ένας κοινωνικός λειτουργός, ένας νοσηλευτής και γενικά επιστήμονες που προέρχονται από τον κλάδο των ανθρωπιστικών επιστημών και κατέχουν βασικές γνώσεις ψυχολογίας. Για να θεωρείται κάποιος ψυχοθεραπευτής, χρειάζεται να έχει εκπαιδευτεί σε κάποια από τις ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις (ψυχανάλυση, γνωστική-συμπεριφορική προσέγγιση, θεραπεία Gestalt, συστημική θεραπεία κ.α.), αφού έχει ολοκληρώσει την βασική του φοίτηση σε κάποιον από τους ανθρωπιστικούς κλάδους. Δεν είναι όλοι οι ψυχολόγοι και οι ψυχίατροι ψυχοθεραπευτές.

Δεύτερον, η θεραπευτική προσέγγιση την οποία ακολουθεί ο ψυχοθεραπευτής μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο στην επιλογή που θα κάνουμε. Για να το κρίνουμε αυτό, χρειάζεται να πάρουμε κάποιες γενικές πληροφορίες για την εκάστοτε προσέγγιση, είτε διαβάζοντας για τα βασικά χαρακτηριστικά της κάθε μίας, είτε ρωτώντας κάποιον υποψήφιο προς επιλογή θεραπευτή, σε μία πρώτη διευκρινιστική συνάντηση μαζί του. Για παράδειγμα, η ψυχανάλυση ως ψυχοθεραπευτική προσέγγιση, είναι μία διαδικασία περισσότερο χρονοβόρα και εστιασμένη κυρίως στο παρελθόν του ατόμου. Αντίθετα, η γνωστική-συμπεριφορική προσέγγιση είναι πιο σύντομη (διαρκεί συνήθως μικρότερο χρονικό διάστημα) και είναι εστιασμένη περισσότερο στο παρόν πρόβλημα που έχει το άτομο.

Τρίτον, η επιλογή μας χρειάζεται να εξαρτάται από το προφίλ του θεραπευτή και το συναίσθημα το οποίο μας δημιουργεί. Η παράμετρος αυτή, όπως αναφέρθηκε και παραπάνω εξαρτάται πολύ και από τη δική μας ιδιοσυγκρασία. Στον καθένα, ο θεραπευτής θα πρέπει να εμπνέει ασφάλεια, εμπιστοσύνη και διάθεση να μιλήσει ανοιχτά για το πρόβλημά του. Με στόχο αρχικά την διευκόλυνση της επικοινωνίας, κάποιος είναι πιθανό να επιλέξει έναν σιωπηλό θεραπευτή, ενώ κάποιος άλλος έναν θεραπευτή περισσότερο ενεργό μέσα στην ψυχοθεραπευτική διαδικασία.

Όποια και αν είναι τα χαρακτηριστικά του θεραπευτή, αυτό που χρειάζεται να εισπράττουμε από μία υγιή θεραπευτική σχέση, είναι ότι οι πληροφορίες που μοιραζόμαστε και τα συναισθήματα που νιώθουμε κάθε στιγμή γίνονται κατανοητά από το θεραπευτή ή ακόμα και αν δεν τα κατανοεί, έχει τη διάθεση να προσπαθήσει. Μόνο έτσι καταφέρνουμε να εξερευνήσουμε βαθύτερα τον εαυτό μας. Στις περιπτώσεις όπου το στοιχείο της κατανόησης λείπει από την ψυχοθεραπευτική διαδικασία, η συνεργασία θεραπευτή-θεραπευόμενου παύει να αποτελεί πηγή βοήθειας.